Czyje wiaty, czyje ławki?

Bartłomiej Kozek    2015-02-16 17:58:46

Nie ustają kontrowersje wokół nowego modelu wiat na przystankach tramwajowych i autobusowych. Do długiej listy wątpliwości dołącza kwestia ograniczonych miejsc siedzących. Niektórzy widzą jednak ich zalety, np. brak miejsca dla śpiących bezdomnych.

Najbliższe 3 lata oznaczać będą montaż aż 1580 nowych wiat w całym mieście. Stworzone będą w trzech różnych wariantach i dostosowane m.in. do poziomu reprezentacyjności czy ochrony konserwatorskiej danego fragmentu miasta, np. Krakowskiego Przedmieścia (zdj.). To jedna z większych inwestycji w miejskie meble, z jaką mamy do czynienia w Warszawie w ostatnim czasie.

Wśród nowych wiat dominuje wariant seryjny, który z jednej strony chwalony był w internetowych dyskusjach i artykułach za estetyczny wygląd, z drugiej zaś, mocno krytykowany za niepraktyczność. Zdaniem wielu, nie zapewniają one niemal żadnej ochrony przed deszczem, śniegiem czy wiatrem – w przeciwieństwie do wiat nieco starszej daty.

Ławką w bezdomnych?

W tym tygodniu w dyskusji pojawił się nowy wątek, a mianowicie… „podpupniki”. W ten sposób redakcja TVN 24 ochrzciła ławki w skróconej wersji wariantu seryjnego – a właściwie to, co z ławek w nim pozostało. Lekko pochylone, krótkie ławeczki mają być niepraktyczne i zupełnie niedostosowane do potrzeb np. osób starszych.

Z odsieczą przyszła jednak część internautów. Ich zdaniem, nowy pomysł pomoże w poprawie czystości i estetyki miasta, bowiem… uniemożliwi spanie na nich osobom bezdomnym. Sądząc po przywoływanych na portalu NaTemat.pl komentarzach części internautów, troska o to, by nie zamarzali zimą schodzi w dyskusji na dalszy plan.

„Sadystyczna urbanistyka”

Choć mało prawdopodobne, by projektujący wiaty myśleli o osobach bezdomnych (złośliwi mogliby dodać, że podobnie można by było powiedzieć o pasażerach komunikacji miejskiej), pochylone mikroławeczki można wpisać w szereg podejmowanych w miastach w różnych częściach globu działań, skierowanych pośrednio lub wprost przeciwko tej grupie.

Przyjmować one mogą różny charakter. W połowie zeszłego roku głośno było na przykład o kolcach, które zaczęto umieszczać przed klatkami bloków w Londynie, by zapobiec nocowaniu bezdomnych w ich pobliżu. Również nietypowe formy miejskich ławek (metalowa powierzchnia, szybko nagrzewająca się w lecie i schładzająca wieczorami i zimą albo niewygodny, np. cylindryczny kształt) coraz częściej stosowane są po to, by zniechęcić osoby bezdomne do korzystania z nich.

Niektóre działania władz miejskich (a czasem nawet państwowych) idą jeszcze dalej i mają na celu całkowite odsunięcie osób pozbawionych dachu nad głową z przestrzeni publicznej. Około 30 miast w Stanach Zjednoczonych przyjęło uchwały, ograniczające możliwość publicznego dokarmiania bezdomnych. Na Węgrzech prawicowy rząd Viktora Orbana zadecydował o tym, że spanie w przestrzeniach publicznych tamtejszych miast będzie nielegalne.

Urbaniści oraz aktywiści miejscy na tego typu działania często patrzą krytycznie. Ich zdaniem, niewygodne ławki oraz polityka nakierowana na karanie zamiast rozwiązywanie problemów związanych z bezdomnością tworzy „wrogą”, „dyscyplinującą” czy wręcz (jak ją określa Mike Davis) „sadystyczną” architekturę oraz politykę miejską.

Ławki mogą być inne?

Jakie zatem proponuje się alternatywy? Zależy o jakiej skali zmian myślimy. 

Jeśli chodzi o same miejskie ławki, to przykład płynie chociażby z kanadyjskiego Vancouver. Jedna z lokalnych organizacji pozarządowych zajmująca się kwestiami mieszkaniowymi umieściła na siedmiu miejskich ławkach nietypową reklamę. W nocy pojawiają się na niej fluorescencyjne napisy informujące osobę bezdomną o możliwości kontaktu i otrzymania pomocy. W czterech z nich znaleźć można również specjalną rozkładaną konstrukcję, która chroni ławkę (i nocującego na niej) przed deszczem.

Los Angeles postanowiło zainwestować z kolei w infrastrukturę przydatną dla osób, które straciły dom, ale nadal posiadają samochód – zjawisko to narosło kilka lat temu, po pęknięciu "bańki" na rynku mieszkaniowym. Na specjalnych parkingach liczyć one mogą na dostęp m.in. do toalet i łazienek, umożliwiających im zachowanie odpowiedniego poziomu higieny.

Przede wszystkim jednak – jeśli na serio myśli się o pomaganiu osobom bezdomnym w powrocie do normalnego życia – zadanie ułatwia im otrzymanie dostępu do telefonu oraz posiadanie adresu, co zmniejsza poziom stygmatyzacji oraz ułatwia znalezienie pracy. Z tego też powodu, strategie walki z bezdomnością w miastach takich jak Vancouver czy Chicago nakierowane są na zwiększanie zasobu mieszkaniowego.

Warto rozmawiać – o ławkach i ich użytkownikach

Kształt mebli miejskich (takich jak wiaty przystankowe) może jak w soczewce pokazać nam, kto zdaniem osób je tworzących i wdrażających jest ich docelowym użytkownikiem. Przyzwyczajenia w tym względzie potrafią być tak mocne, że nierzadko nie widzi się różnego rodzaju zależności, np. tego, że bardziej estetyczna wiata jednocześnie może być mniej komfortowa w użytkowaniu dla osoby mającej problemy z poruszaniem się. 

Zwiększanie się przestrzeni reklamowych przy jednoczesnych trudnościach w realizacji postulatu dotyczącego zwiększenia czcionki w umieszczanych na przystankach rozkładach jazdy, o co od lat apelują miejscy seniorzy to inny przykład podobnego problemu. 

Jeśli w wyniku zmian w wyglądzie miejskich przystanków zaczniemy dyskutować na temat tego, w jaki sposób Warszawa może lepiej realizować działania nakierowane na poprawę jakości życia osób bezdomnych (za pomocą narzędzi innych niż tylko zachęcanie za pomocą kampanii społecznych do niedawania im pieniędzy), będzie to duży krok naprzód w tej ważnej społecznie kwestii.

Zdj. Wikimedia Commons, autor: Witold Pietrusiewicz, licencja: CC BY 3.0

ZOBACZ TAKŻE:

DomniBezdomni - przyjdź i pomóż

Dom Wszystkich Polska postuluje budowę łaźni stołecznej dla osób bezdomnych

Dudziarska. Smutne oblicze Warszawy

 

 
 
Komentarze do artykułu
Najnowsze w serwisie
Ratusz
2017-08-18 18:54:47
Ponad siedem tysięcy złotych - tyle zapłacą stołeczni urzędnicy za "konsul...
Białołęka
2017-05-25 17:35:54
Już w najbliższą sobotę, z okazji Dnia Matki, odbędzie się Białołęcki B...
Ratusz
2017-05-23 06:17:21
Od 1 czerwca wejdzie w życie nowa taryfa biletowa ZTM. Spadną ceny biletów dw...
Rozmaitości
2017-05-19 06:29:31
Budynek przy plaży obok Stadionu Narodowego (Poniatówce) od czerwca znów będ...
Żoliborz
2017-05-13 17:24:10
W sobotę wreszcie odsłonięty został pomnik Rotmistrza Witolda Pileckiego. W ...
Ratusz
2017-05-12 15:32:28
Ratusz ogłosił w piątek, że od września przedszkola w Warszawie będą bezp...
Mozaika polityczna
2017-05-11 15:54:43
Czwartek przyniósł nowe fakty w sprawie reprywatyzacji. Centralne Biuro Antyko...
Ratusz
2017-05-09 19:56:17
Stowarzyszenie Republikanie opublikowało na swoich stronach Mapę Wydatków War...
Ratusz
2017-05-08 19:46:51
Władze Warszawy chcą zachęcić do udziału w tworzeniu miejskiej zieleni. Zap...
Mozaika polityczna
2017-04-10 17:54:32
Głośno dyskutowanym tematem w poniedziałkowej dyskusji o sprawach politycznyc...