Podziemne praskie korytarze czekają na odkrycie

Jacek Baliński    2015-04-03 18:09:55

Na wtorkowym spotkaniu Komisji Dialogu Społecznego ds. Ochrony Dziedzictwa Kulturowego poruszono problem Stalowni Praskiej. Zabytkowy kompleks obiektów z rozległą siecią podziemnych korytarzy od lat niszczeje i czeka na zagospodarowanie.

Stalownia Praska (znana też pod nazwą Warszawska) powstała w 1878 roku z inicjatywy znanej firmy „Lillpop, Rau i Loewenstein”. Produkcję (głównie szyn kolejowych  i elementów do podwozi wagonów kolejowych) zaczęto już rok później. Do 1888 roku był to największy zakład stalowy w Królestwie Polskim – później, w wyniku zmian politycznych, produkcję przeniesiono nad Don, a na terenie Stalowni ulokowano rosyjskie warsztaty artyleryjskie, będące zapleczem koszarowym Twierdzy Warszawa. Po 1915 roku teren był opuszczony, by po odzyskaniu niepodległości przez Polskę umieścić tutaj polskie warsztaty artyleryjskie; powstała też doświadczalna Zbrojownia nr 2, w której naprawiano sprzęt bojowy. Po roku 1939 teren został przejęty przez Niemców, a pod koniec wojny część budynków – wysadzono. Do roku 2000 stacjonowało w tym miejscu Wojsko Polskie.

Następnie była Stalownia stała się własnością Agencji Mienia Wojskowego, która wynajmowała poszczególne obiekty prywatnym użytkownikom. Od kilku lat właścicielem niemal całego terenu jest Uczelnia Warszawska Marii Skłodowskiej-Curie, która przygotowuje się obecnie do budowy na części terenu szpitala onkologicznego. Do dziś zachowały się budynki dawnych rosyjskich warsztatów artyleryjskich, główny budynek Stalowni (późniejszej Zbrojowni), szczątki głównej hali produkcyjnej, mur z okresu międzywojennego oraz słupy kratownicowe i zadaszone rampy – wszystkie te obiekty zostały w 2000 roku wpisane do rejestru zabytków. Stało się to dzięki przeprowadzonej rok wcześniej przez zespół Zbigniewa Rekucia (Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji) szczegółowej inwentaryzacji fotograficzno-opisowej naziemnych pozostałości Stalowni.

W tym samym czasie zrobiono wstępną inwentaryzację podziemi. – Prywatni użytkownicy nie byli jednak zainteresowani tym, żeby je nam udostępnić. Dopiero w 2014 roku na zlecenie Stołecznego Konserwatora Zabytków zrealizowaliśmy pełną dokumentację podziemi – tłumaczy Rekuć w rozmowie z „Polityką Warszawską”. Pomimo tego, część korytarzy wciąż jest w żaden sposób niezbadana – ze względu na ich znaczną dewastację. Zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi, podziemia mają być chronione, jednak na chwilę obecną właściciel terenu nie wykazuje nimi zainteresowania.  – Szkoda, bo gdyby wszystkie tunele odkopać i połączyć ze sobą, powstałaby imponująca sieć długości około 1,5 km. Warto byłoby zrobić na górze część komercyjno-muzealną, a pod ziemią – trasę turystyczną – przekonuje Rekuć.

Póki co, nie są znane żadne dalsze plany dotyczące Stalowni i jej podziemi. Na spotkaniu KDS-u pojawił się pomysł zainteresowania sprawą wiceprezydenta miasta Michała Olszewskiego lub przyłączenia  tego miejsca do tegorocznej Nocy Muzeów – szczegółów jednak brak.

Zdjęcie: tunel centralnego komina Stalowni z 1878 r. - archiwum Zbigniewa Rekucia.

ZOBACZ TAKŻE:

Praga odzyska blask?

Muzeum Historii Polski w warszawskiej Cytadeli

Fort Włochy opanowany przez spacerowiczów

 
 
Komentarze do artykułu
Najnowsze w serwisie
Ratusz
2017-08-18 18:54:47
Ponad siedem tysięcy złotych - tyle zapłacą stołeczni urzędnicy za "konsul...
Białołęka
2017-05-25 17:35:54
Już w najbliższą sobotę, z okazji Dnia Matki, odbędzie się Białołęcki B...
Ratusz
2017-05-23 06:17:21
Od 1 czerwca wejdzie w życie nowa taryfa biletowa ZTM. Spadną ceny biletów dw...
Rozmaitości
2017-05-19 06:29:31
Budynek przy plaży obok Stadionu Narodowego (Poniatówce) od czerwca znów będ...
Żoliborz
2017-05-13 17:24:10
W sobotę wreszcie odsłonięty został pomnik Rotmistrza Witolda Pileckiego. W ...
Ratusz
2017-05-12 15:32:28
Ratusz ogłosił w piątek, że od września przedszkola w Warszawie będą bezp...
Mozaika polityczna
2017-05-11 15:54:43
Czwartek przyniósł nowe fakty w sprawie reprywatyzacji. Centralne Biuro Antyko...
Ratusz
2017-05-09 19:56:17
Stowarzyszenie Republikanie opublikowało na swoich stronach Mapę Wydatków War...
Ratusz
2017-05-08 19:46:51
Władze Warszawy chcą zachęcić do udziału w tworzeniu miejskiej zieleni. Zap...
Mozaika polityczna
2017-04-10 17:54:32
Głośno dyskutowanym tematem w poniedziałkowej dyskusji o sprawach politycznyc...