Warszawa od nowa? Potrzebne zmiany ustrojowe

Bartłomiej Kozek    2015-05-05 18:35:35

Dyskusje na temat tego, czy aktualny podział kompetencji między rożnymi organami samorządowymi na terenie miasta jest optymalny toczą się od dawna, ze zmienną częstotliwością. Reformować? Rewolucjonizować? A może zostawić tak, jak jest?

Pretekstem do wznowienia tego typu dyskusji były ostatnie spory wokół Bemowa. Prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz ma dziś możliwość powołania swoich pełnomocników dzielnicowych, jeśli jej zaufanie do wyboru dokonanego przez radę danej dzielnicy pozostaje ograniczone. Czy tak być powinno? Co jest ważniejsze – wybór demokratycznie wybranych radnych na niższym szczeblu czy zdanie – również w ten sposób wybranej – prezydent miasta? Skąd w ogóle te problemy?

Ustrojowe (r)ewolucje

Odpowiedzi na tego typu pytania – abstrahując od powyższego przykładu – można poszukiwać na różne sposoby. Jednym z nich jest lektura bloga byłego stołecznego radnego, Bartosza Dominiaka. Na swej nowej stronie, Warsaw Smart City, opublikował on swoją pracę dyplomową z roku 2012, poświęconą prognozom rozwoju ustroju miasta do roku 2022.

By zrozumieć dzisiejsze ramy ustrojowe stolicy, musimy cofnąć się do początków odbudowy demokracji samorządowej w naszym kraju. Już wtedy – jak zauważa Dominiak – widać było, że wspomniana stołeczność naszego miasta ma istotny wpływ na sposób jego funkcjonowania. Jego władze zaspokajać muszą nie tylko potrzeby lokalnej społeczności, ale również jej specyficznego charakteru (w tym napływu ludności z różnych zakątków Polski i jej integracją z nowym miejscem zamieszkania) oraz utrzymania infrastruktury, umożliwiającej sprawne działanie władz państwowych.

W efekcie przez niemal ćwierć wieku byliśmy świadkami eksperymentów na żywym organizmie, dla którego usiłowano znaleźć jak najlepszą formę działania. Któż jeszcze pamięta, że Warszawa na samym początku III Rzeczpospolitej była związkiem 7 dzielnic-gmin, w którym np. Ursus był kawałkiem Ochoty, a Wilanów – Mokotowa? Albo że w pewnym momencie wybieraliśmy 720 radnych najróżniejszych szczebli, a obok siebie funkcjonowała rada miasta oraz rada powiatu?

Z tej perspektywy na dzisiejszy ustrój miasta możemy popatrzeć nieco bardziej życzliwym okiem. Mamy już tylko jedną Radę Warszawy, dzielnic jest więcej, a nad wszystkim dość silną władzę sprawuje wybierany w wyborach bezpośrednich prezydent Warszawy. 

Ponieważ jednak miasto i jego funkcjonowanie nie toczy się w społecznej próżni można zadać pytanie o to, czy po 12 latach nie czas na zmiany ustrojowe. Pytanie to zadaje również i Dominiak, zwracający uwagę m.in. na wyzwania związane z metropolitarnym charakterem stolicy czy rosnącą aktywnością społeczną, związaną z chęcią wpływania na najbliższe otoczenie oraz sposoby funkcjonowania miasta.

Scenariusze na przyszłość

Co może nas zatem czekać za kilka lat? W rozprawie „Jaki ustrój dla Warszawy w 2022 roku?” otrzymujemy cztery scenariusze o różnym stopniu prawdopodobieństwa. Dwa lata temu (w momencie jej pisania) autor za najbardziej prawdopodobny uznawał „oświecone rządy prezydenckie”. 

Wzmocnieniu pozycji urzędu prezydenta miasta miałaby z jednej strony sprzyjać ustawa metropolitarna (której nadal się nie doczekaliśmy), wzmacniająca rolę Warszawy względem powiązanych z nią okolicznych gmin i powiatów. Silniejszemu prezydentowi towarzyszyłyby jednak ruchy miejskie i rosnąca rola partycypacji społecznej, zastępująca przenoszenie większych kompetencji na szczebel rad dzielnic.

Jeśli jednak zamiast wzmacniania roli prezydenta w obrębie metropolii doczekamy się delegowania kompetencji dzielnicom – z większą niż do tej pory swobodą w wydatkowaniu przez nie choć części przypisanych im środków finansowych – wówczas doczekać się możemy „pozytywnego rozbicia dzielnicowego”. Ten model byłby bardziej prawdopodobny, gdyby rozwiązany został jeden z dyskutowanych również na łamach „Polityki Warszawskiej” mankament, a mianowicie zależność wybieranych przez rady dzielnic burmistrzów od prezydent miasta.

Delegowanie kompetencji dzielnicom bez towarzyszącej temu zjawisku kontroli obywatelskiej może jednak skończyć się „dzielnicowymi koteriami” – rozmyciem się odpowiedzialności, osłabieniem kontroli nad podejmowanymi przez decydentów działaniami czy utrzymaniem się dominacji partii politycznych w samorządzie. Na szczęście, zdaniem Dominiaka, jest to mało prawdopodobny scenariusz. Wymagałby bowiem nie tylko wyhamowania, ale wręcz zmniejszenia się zainteresowania partycypacją ze strony lokalnych społeczności.

Czekać nas może również „poprawna stagnacja”, a więc utwierdzenie się status quo. Z dzisiejszej perspektywy jednym z czynników, który mógłby przyczynić się do realizacji tego scenariusza byłoby utwierdzenie się opinii o porażce ruchów miejskich i ich próby udziału we współrządzeniu miastem i jego dzielnicami, co siłą rzeczy wzmacniałoby dominujące już na politycznej scenie stolicy ugrupowania.

Warszawa i okolice

Tak naprawdę, myśląc o ustroju miasta, stoimy przed dwojakim wyzwaniem. Do starych dyskusji o tym, czy bardziej stawiać na usamodzielnianie się dzielnic, czy utrzymywać silne władze ogólnomiejskie albo czy mocniej stawiać na rady czy na organy wykonawcze dochodzą pierwsze, nieśmiałe próby zarysowania sprawnego sposobu funkcjonowania współpracy metropolitarnej. Kto wie, czy w tej materii nie mogą nam pomóc… poprzednie ustroje stolicy. 

Dla przykładu – w roku 1990 Rada Warszawy składała się z 4 delegatów z rad poszczególnych dzielnic oraz oddelegowanych przez zarząd miasta i jego prezydenta. Kto wie, czy nie jest to warty rozważenia model dla naszej dynamicznie się rozwijającej metropolii. Ale to już temat na inny tekst…

Zdj. Polityka Warszawska

ZOBACZ TAKŻE:

Obszar Metropolitarny Warszawy - wypowiedz się!

Miasta idą po władzę

DWA BRZEGI: Bezpośredni wybór burmistrza

 

 
 
Komentarze do artykułu
Najnowsze w serwisie
Ratusz
2017-08-18 18:54:47
Ponad siedem tysięcy złotych - tyle zapłacą stołeczni urzędnicy za "konsul...
Białołęka
2017-05-25 17:35:54
Już w najbliższą sobotę, z okazji Dnia Matki, odbędzie się Białołęcki B...
Ratusz
2017-05-23 06:17:21
Od 1 czerwca wejdzie w życie nowa taryfa biletowa ZTM. Spadną ceny biletów dw...
Rozmaitości
2017-05-19 06:29:31
Budynek przy plaży obok Stadionu Narodowego (Poniatówce) od czerwca znów będ...
Żoliborz
2017-05-13 17:24:10
W sobotę wreszcie odsłonięty został pomnik Rotmistrza Witolda Pileckiego. W ...
Ratusz
2017-05-12 15:32:28
Ratusz ogłosił w piątek, że od września przedszkola w Warszawie będą bezp...
Mozaika polityczna
2017-05-11 15:54:43
Czwartek przyniósł nowe fakty w sprawie reprywatyzacji. Centralne Biuro Antyko...
Ratusz
2017-05-09 19:56:17
Stowarzyszenie Republikanie opublikowało na swoich stronach Mapę Wydatków War...
Ratusz
2017-05-08 19:46:51
Władze Warszawy chcą zachęcić do udziału w tworzeniu miejskiej zieleni. Zap...
Mozaika polityczna
2017-04-10 17:54:32
Głośno dyskutowanym tematem w poniedziałkowej dyskusji o sprawach politycznyc...