Spór o pomnik Daszyńskiego

Polityka Warszawska    2015-07-23 09:11:55

Pomnik Ignacego Daszyńskiego chciały do niedawna postawić w Warszawie dwa komitety. Jeden firmował swoim nazwiskiem marszałek Senatu Bogdan Borusewicz (PO), drugi zaś wicemarszałek Sejmu Jerzy Wenderlich (SLD).

Daszyński w opinii lewicowych środowisk wciąż nie został należycie uhonorowany w stolicy. Nazywany jednym z ojców polskiej niepodległości, jako jedyny z tego grona do dziś nie doczekał się pomnika przy Trakcie Królewskim.

Ignacy Daszyński (1866-1939) był działaczem niepodległościowym i socjalistycznym, członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej. Po I wojnie światowej stanął na czele Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej w Lublinie (7-18 listopada 1918), który podporządkował się Piłsudskiemu po jego przyjeździe do kraju. W II RP był posłem na Sejm Ustawodawczy, a w czasie wojny polsko-bolszewickiej wicepremierem Rządu Obrony Narodowej. W latach 1928-1930 pełnił funkcję marszałka sejmu II RP. Początkowo był bliskim współpracownikiem Józefa Piłsudskiego, po 1928 pozostawał w opozycji do niego.

Dzieje pomnika

Pod koniec 2012 roku Jerzy Wenderlich powołał komitet, którego celem było postawienie monumentu w Warszawie. W jego skład weszli m.in. prezydent Krakowa Jacek Majchrowski, reżyser Janusz Kijowski i historyk starożytności Aleksander Krawczuk. W kolejnym roku z inicjatywy Bogdana Borusewicza uformował się drugi komitet: – Zwrócił się do mnie w tej sprawie prezydent Komorowski, gdy podczas marszu w Święto Niepodległości w 2013 roku przechodziliśmy obok dawnej redakcji „Robotnika" (wydawanego przed wojną przez Polską Partię Socjalistyczną, nb. Borusewicz był w redakcji dwutygodnika o tym samym tytule tworzonego przez KOR – red.). Poza tym komitet SLD nic nie robił – relacjonował Borusewicz „Rzeczpospolitej”. Wśród członków jego komitetu znaleźli się działacze opozycji antykomunistycznej: Henryk i Ludwika Wujcowie oraz Jan Lityński. Borusewicz wraz z ówczesnym marszałkiem Sejmu Radosławem Sikorskim uzgodnili, że obie izby parlamentu wyłożą na budowę po 50 tys. zł. Wzorem do odlewu miała być statua dłuta Xawerego Dunikowskiego, znajdująca się w muzeum w Królikarni. Pomnik według projektu miał stanąć u zbiegu ul. Matejki i Alei Ujazdowskich.

Tymczasem komitet Wenderlicha przeforsował w 2014 roku w radzie miasta uchwałę w sprawie budowy pomnika u wylotu al. Szucha przy pl. Na Rozdrożu. Zdaniem Borusewicza, cytowanego przez „Rzeczpospolitą”, uchwała została przyjęta „z zaskoczenia”, radni nie wiedzieli o istnieniu komitetu Borusewicza. Po wyjaśnieniu sytuacji przewodnicząca rady miasta Ewa Malinowska-Grupińska zaapelowała do komitetów o podjęcie współpracy. Doszło do rozmowy Borusewicza z Wenderlichem, po której ten pierwszy zawiesił działanie swojego komitetu, wycofując pieniądze z kancelarii Sejmu i Senatu. Pojawiło się pytanie: skąd komitet weźmie pieniądze na budowę pomnika? Warto dodać, że koszt może być wyższy niż w przypadku pomysłu komitetu Borusewicza, gdyż wicemarszałek Sejmu planuje rozpisać konkurs na projekt monumentu.

Człowiek lewicowego renesansu”

W całą sprawę mocno zaangażowany jest Michał Więckiewicz, przewodniczący Warszawskiego Forum Lewicy. W rozmowie z „Polityką Warszawską” wyjaśnia, dlaczego Daszyńskiemu należy się pomnik w reprezentacyjnym miejscu stolicy: – Nawet dzisiaj ciężko obecnie i w przeszłości znaleźć polityka, a przede wszystkim człowieka z nurtu lewicowego, który w takim stopniu zasłużyłby się dla narodu polskiego ­– tłumaczy. ­– Ignacy Daszyński był patriotą, człowiekiem lewicy, premierem, radnym Krakowa, pomagał tworzyć towarzystwo robotnicze, był wolnościowcem. – Więckiewicz podkreśla, że jego odwaga pozwoliła mu przeciwstawić się nawet marszałkowi Piłsudskiemu, niewątpliwie najpotężniejszej figurze międzywojennej Polski. Na dowód przytacza anegdotę, gdy Piłsudski wtargnąwszy na czele setki żołnierzy do gmachu sejmu trzykrotnie domagał się od niego, jako marszałka sejmu, wznowienia obrad. „Pod bagnetami, rewolwerami i szablami [sesji] nie otworzę” miał mu odpowiedzieć Daszyński. Piłsudski karnie opuścił gabinet, mrucząc jedynie pod nosem „dureń”.

– Na pewno był człowiekiem renesansu i to lewicowego – zaznacza Więckiewicz. – Przede wszystkim dążył do tego, by naród polski scalić. Był zwolennikiem, choć może nie wprost, dopuszczenia kobiet do polityki. Współtworzył konstytucję marcową. Był twórcą ruchów robotniczych, cenił wysoko prawo do strajku, nie dopuszczał możliwości ich tłumienia.

Istnienie dwóch komitetów Więckiewicz komentuje następująco: – Warszawskie Forum Lewicy przede wszystkim dąży do tego, żeby wreszcie ten pomnik stanął. Być może część osób dąży też do tego, by im przypisać tę zasługę. My uważamy, że bez względu kto doprowadzi do postawienia pomnika, jest on dla ludzi, obywateli, ma przypominać o tym, skąd się wzięliśmy, jakich wielkich Polaków mieliśmy w przeszłości i gdzie możemy oddać im hołd. Wiemy, że niektórzy chcą robić politykę, jesteśmy przyzwyczajeni do tego. Ale nie lubimy jej robienia na grobach, a tym bardziej na grobach wielkich Polaków. Mamy nadzieję, że między wszystkimi komitetami w sprawie postawienia tego pomnika istnieje wspólny mianownik – mówi warszawski polityk.

– Daszyński był postacią, która wiele wniosła do tego, gdzie dzisiaj się znajdujemy, jak później potoczyły się losy Polski, a szczególnie jej części lewicowej czy socjaldemokratycznej. Niewątpliwie ten pomnik mu się należy – podsumowuje Więckiewicz. Sam Piłsudski napisał o Daszyńskim, że „nie wahał się poświęcić dla dobra sprawy swojej osoby, aby tylko dojść do porozumienia się rozbieżnych czynników”.

Autor: JACEK STAWIANY

 

Źródła: "Rzeczpospolita", własne

Zdjęcie: Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.

ZOBACZ TAKŻE:

 

 

 
 
Komentarze do artykułu
Najnowsze w serwisie
Ratusz
2017-08-18 18:54:47
Ponad siedem tysięcy złotych - tyle zapłacą stołeczni urzędnicy za "konsul...
Białołęka
2017-05-25 17:35:54
Już w najbliższą sobotę, z okazji Dnia Matki, odbędzie się Białołęcki B...
Ratusz
2017-05-23 06:17:21
Od 1 czerwca wejdzie w życie nowa taryfa biletowa ZTM. Spadną ceny biletów dw...
Rozmaitości
2017-05-19 06:29:31
Budynek przy plaży obok Stadionu Narodowego (Poniatówce) od czerwca znów będ...
Żoliborz
2017-05-13 17:24:10
W sobotę wreszcie odsłonięty został pomnik Rotmistrza Witolda Pileckiego. W ...
Ratusz
2017-05-12 15:32:28
Ratusz ogłosił w piątek, że od września przedszkola w Warszawie będą bezp...
Mozaika polityczna
2017-05-11 15:54:43
Czwartek przyniósł nowe fakty w sprawie reprywatyzacji. Centralne Biuro Antyko...
Ratusz
2017-05-09 19:56:17
Stowarzyszenie Republikanie opublikowało na swoich stronach Mapę Wydatków War...
Ratusz
2017-05-08 19:46:51
Władze Warszawy chcą zachęcić do udziału w tworzeniu miejskiej zieleni. Zap...
Mozaika polityczna
2017-04-10 17:54:32
Głośno dyskutowanym tematem w poniedziałkowej dyskusji o sprawach politycznyc...