Powstańcze zdobycze sierpnia '44

Polityka Warszawska    2015-08-01 08:51:25

W tym roku obchodzimy 71 rocznicę Powstania Warszawskiego. 1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17.00 jednostki Armii Krajowej zaatakowały miejsca zajmowane przez Niemców. Niestety, oddziały wroga zostały zawiadomione o planowanym szturmie. Pomimo, że to pierwsze natarcie określane jest "dużym niepowodzeniem", warszawskim jednostkom udało się opanować kilka ważnych obiektów. Warto pamiętać o tych miejscach.

Prudential / Plac Powstańców Warszawy

Budynek powstał w latach 30 i był wtedy najwyższym tego typu obiektem w Polsce – liczył sobie 66 metrów, co dawało 16 pięter. Powstańcy wykorzystali go jako miejsce z którego prowadzili ostrzał Niemców zajmujących budynek Poczty Głównej. Ten gmach udało im się utrzymać przez wszystkie 63 dni powstania. Zniszczony przez niemieckie naloty i 1,5-tonowy pocisk, został odbudowany w 1954 roku. Obecnie prowadzone są w nim prace remontowe.

Prudential znajduje się na placu Powstańców Warszawy. W 1944 nosił on nazwę plac Napoleona i był jednym z pierwszych miejsc, w których zaczęły się walki. Do starć doszło tam już o 16.00, czyli godzinę przed oficjalnym rozpoczęciem powstania. Dziś możemy tam podziwiać Pomnik Powstańców Warszawy (płytę batalionu "Kiliński), który odsłonięto w 1979. Jego projektantem był Andrzej Domański.

Fot. Wikimedia Commons, Marcin Białek

Elektrownia na Powiślu

Elektrownia powstała w 1904 roku, znajduje się na ulicy Elektrycznej 2a. Jej działanie było szczególnie istotne nie tylko w trakcie Powstania Warszawskiego, ale także podczas obrony Warszawy w 1939 roku. Jej zdobycie w trakcie powstania pozwalało na dostarczanie prądu do miejsc istotnych z punktu widzenia walczących Polaków. Jej generatory zaopatrywały w prąd szpitale, warsztaty i drukarnie służące powstańcom.

Obecnie nie jest używana, a na jej terenie powstają budynki mieszkalne. Można tam odnaleźć także bunkry z okresu II wojny światowej, zachowane w bardzo dobrym stanie. Na Tamce widnieją dwie tablice pamiątkowe, które przypominają walkę o elektrownię oraz żołnierzy, którzy wydarli ją z rąk Niemców pod przywództwem kapitana Stanisława Skibniewskiego.

Pałac Jabłonowskich

Gmach w neorenesansowym stylu powstał w latach 1773-1785 na zlecenie Antoniego Barnaby Jabłonowskiego, księcia Świętego Cesarstwa Rzymskiego i marszałka Trybunału Głównego Koronnego. Przez lata zlokalizowany na ulicy Senatorskiej 14/16 pałac był wielokrotnie niszczony i odnawiany. Długi czas spełniał funkcję warszawskiego ratusza.

W czasie powstania służył za jeden z bastionów obronnych polskiej armii. To właśnie na jego terenie pochowano polskiego poetę, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, który zmarł w walce raniony przez strzelca wyborowego. Pałac został w tym samym roku praktycznie doszczętnie spalony. Swój dzisiejszy wygląd przybrał dzięki odbudowie w latach 1995-1997.

Fot. Wikimedia Commons, Marcin Białek

Sądy na Lesznie (Sąd Okręgowy w Warszawie)

Gmach ówczesnych sądów grodzkich został oddany do użytku 30 czerwca 1939 roku. Ich prace zostały przerwane kilka miesięcy później w wyniku niemieckich nalotów powietrznych. Sądy w budynku przy al. Solidarności 127 rozpoczęły ponownie swą działalność w grudniu tego samego roku, jednak już pod niemieckim nadzorem. W 1940, ponieważ stał on na granicy getta, stał się miejscem spotkań ludzi znajdujących się po przeciwnych stronach muru.

W trakcie Powstania Warszawskiego budynek był we władaniu Polaków siedem dni. Zdobyty 1 sierpnia, musiał zostać opuszczony już 7 sierpnia ze względu na silne natarcie wojsk niemieckich. Ten krótki okres wystarczył jednak by chronieni ścianami budynku powstańcy zdążyli uformować oddział bojowy "Leśnik", który walczył potem na Woli i Starym Mieście. Na elewacji budynku można znaleźć tablicę upamiętniającą to zgrupowanie. Zachowano także ślady po kulach, które licznie poorały gmach – to jeden z symboli walczącej Warszawy.

Fot. Wikimedia Commons, Szczebrzeszynski

Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych

Znajdujący się przy ulicy Targowej 74 budynek o łącznej objętości 101 tys. metrów sześciennych to obecnie siedziba regionalnego oddziału PKP. W latach 1939-1944 gmach był zajmowany m.in. przez niemiecką Policję Porządkową (Ordnungspolizei). W dniu wybuchu powstania budynek udało się przejąć żołnierzom oddziału batalionu porucznika "Bolka". Był to istotny manewr, ponieważ w gmachu znajdował się skład broni. Niestety powstańcy kilka godzin później zostali zmuszeni do wycofania się z jego terenu.

Jeszcze w tym samym roku utworzono tam pierwszą siedzibę redakcji "Życia Warszawy". Co ciekawe budynek stał się również "bohaterem" kilku filmów i seriali. Kręcono tam m.in. "Kilerów dwóch" Machulskiego, "Pianistę" Polańskiego, a także emitowany na TVP2 "Czas honoru", którego siódma seria dotyczy wydarzeń związanych z powstaniem warszawskim.

Fot. Wikimedia Commons, Hubert Śmietanka

 

Autorka: Karolina Rogaska

ZOBACZ TAKŻE:

Uroczysta sesja Rady Warszawy i nowi honorowi obywatele

Powstancze walki z kamerą w ręku

Śladami powstańczej Warszawy

 

 
 
Komentarze do artykułu
Najnowsze w serwisie
Ratusz
2017-08-18 18:54:47
Ponad siedem tysięcy złotych - tyle zapłacą stołeczni urzędnicy za "konsul...
Białołęka
2017-05-25 17:35:54
Już w najbliższą sobotę, z okazji Dnia Matki, odbędzie się Białołęcki B...
Ratusz
2017-05-23 06:17:21
Od 1 czerwca wejdzie w życie nowa taryfa biletowa ZTM. Spadną ceny biletów dw...
Rozmaitości
2017-05-19 06:29:31
Budynek przy plaży obok Stadionu Narodowego (Poniatówce) od czerwca znów będ...
Żoliborz
2017-05-13 17:24:10
W sobotę wreszcie odsłonięty został pomnik Rotmistrza Witolda Pileckiego. W ...
Ratusz
2017-05-12 15:32:28
Ratusz ogłosił w piątek, że od września przedszkola w Warszawie będą bezp...
Mozaika polityczna
2017-05-11 15:54:43
Czwartek przyniósł nowe fakty w sprawie reprywatyzacji. Centralne Biuro Antyko...
Ratusz
2017-05-09 19:56:17
Stowarzyszenie Republikanie opublikowało na swoich stronach Mapę Wydatków War...
Ratusz
2017-05-08 19:46:51
Władze Warszawy chcą zachęcić do udziału w tworzeniu miejskiej zieleni. Zap...
Mozaika polityczna
2017-04-10 17:54:32
Głośno dyskutowanym tematem w poniedziałkowej dyskusji o sprawach politycznyc...