Nowa miejska partyzantka

Bartłomiej Kozek    2014-07-19 08:22:11

Pierwsza edycja warszawskiego budżetu partycypacyjnego już za nami. Warto jednak pamiętać o tym, iż nie jest to jedyne narzędzie, za pomocą którego mieszkańcy miasta mogą zmieniać jego oblicze.

Do niedawna wyobraźnia wielu miejskich decydentów ograniczona była do odbywających się co cztery lata wyborów lokalnych. Dziś, ów smutny trend powoli zaczyna się zmieniać. Wszystko za sprawą coraz prężniej działających ruchów miejskich, ale także rosnącej bazie publikacji i obecności Warszawy w dużej ilości międzynarodowych sieci łączących miasta z całej Europy i świata.

Taktyczny urbanizm

Gdy niedawno poszedłem do pizzerii zauważyłem, że nowo powstała knajpa z sushi zdecydowała się zaanektować kawałek chodnika. Nawykłem wprawdzie do podobnych działań na szerokim Nowym Świecie, lecz na wąskiej Rakowieckiej, odchodzącej od Alei Niepodległości w kierunku Wołoskiej, pomysł wydał mi się nader śmiały. Knajpa nie tylko postawiła stoliki, ale też całkiem gustowną, słomianą ściankę, oddzielającą chodnik od przejeżdżających samochodów i autobusów. Pomysł praktyczny oraz przyjemny dla oka.

Dokładnie o tego typu pomysłach na miasto piszą autorzy publikacji „Tactical Urbanism”, którzy dzielą się z czytelnikami doświadczeniami Stanów Zjednoczonych i Kanady. Po latach dominacji planowania przestrzennego, ukierunkowanego przede wszystkim na ruch samochodowy, lokalne społeczności coraz częściej decydują się brać sprawy we własne ręce i odzyskiwać otaczające je przestrzenie na własne potrzeby. W niektórych wypadkach procesy te przyczyniły się do powstania specjalnych procedur ze strony władz miast.

Dla przykładu, w San Francisco i w Vancouver lokalne biznesy mogą bez problemu wykupić sobie przestrzeń parkingową przy swojej knajpie. Montują ławki, stoliki czy stojaki na rowery. W Nowym Jorku z kolei, społeczność ma prawo wnioskować o wyłączenie z ruchu samochodowego lokalnej, jednokierunkowej drogi, która następnie wykorzystywana jest na imprezy kulturalne czy aktywności fizyczne. To pomysł szczególnie atrakcyjny dla tych okolic, w których brakuje terenów zielonych oraz przestrzeni rekreacyjnych.

Oczywiście nie oznacza to, że zieleni nie da się zrobić… samemu. Najbardziej znanym działaniem, podpadającym pod kategorię miejskiego urbanizmu, jest guerilla gardening, a więc samodzielne „zazielenianie” przestrzeni miejskiej. Działania te, zainicjowane jeszcze w latach 70. XX wieku, mają bogatą tradycję zmieniania tamtejszych miast – dość wspomnieć, że pierwszy zrealizowany w ten sposób park w Nowym Jorku jest obecnie utrzymywany nie tylko przez wolontariuszy, ale i służby miejskie. Czasem z kolei wystarczy pomalować na fluorescencyjne kolory dziko rosnące chwasty, by odmienić okolicę i zwrócić uwagę na konieczność jej rewitalizacji.

Nadwiślańskie potyczki

Wspomniane przed chwilą działania – zdaniem twórców „Tactical Urbanism” – są pokłosiem trzech ważnych zmian ostatnich lat: kryzysu ekonomicznego, zmian demograficznych oraz upowszechniania się Internetu jako narzędzia komunikacji międzyludzkiej. Poszukiwanie inicjatyw, które poprawiają jakość życia w najbliższym otoczeniu, zamienia się w praktyczne działania na rzecz lokalnych społeczności. Co więcej, część z nich, np. uliczne stoiska handlowe, może mieć charakter komercyjny, poprawiać dostęp do usług i przyczyniać się do tworzenia nowych miejsc pracy.

Czy widmo „taktycznego urbanizmu” unosi się również nad Warszawą? Trudno powiedzieć. Z jednej strony władze miasta dość ostro podeszły do handlu ulicznego poza wyznaczonymi do tego miejscami. Z drugiej zaś, wspierały ideę dzielnicowych targów jednodniowych. Pomysły takie jak ujednolicone, wysuwane stoiska handlowe, proponowane przez Aleksandrę Wasilkowską, pozostały w sferze pomysłów.

Wartym rozważenia (szczególnie w handlowym kontekście) pomysłem może być wykorzystanie dostępnej od niedawna mapy miejskich nieruchomości do przygotowania konkursów na zagospodarowanie lokali zgodnie z opisaną w „Tactical Urbanism” ideą micro-mixing. Polega ona na łączeniu kilku pozornie różnych form działalności gospodarczej w jednym lokalu. Najpopularniejszym jej przykładem jest połączenie saloniku prasowego czy księgarni z kawiarnią – można jednak pomyśleć o konkursach punktujących najbardziej oryginalne inicjatywy, wzbogacające lokalne życie społeczne, kulturalne i biznesowe.

Zaletą „taktycznego urbanizmu” jest fakt, że spora część inicjatyw spod tego znaku może być animowana przez lokalne społeczności czy lokalny biznes. W efekcie zagospodarowywać przestrzeń, np. pod Mostem Łazienkowskim, nie muszą władze miasta czy dzielnicy, ale też mogą – i z sukcesem to robią – okoliczne letnie kluby. Innym inicjatywom przydaje się z kolei życzliwe podejście do poszukiwania przez nie przestrzeni projektowej – odpowiedzią na tego typu potrzeby jest, jak się wydaje, miejska inicjatywa użyczania lokali na działania krótkoterminowe.

Ostatnie lata przyniosły wysyp dyskusji na temat miejskiej demokracji i rozwoju partycypacji. Budżet partycypacyjny jest w tym kontekście krokiem w dobrym kierunku, nie powinien jednak być krokiem jedynym. Większa otwartość na oddolne inicjatywy, zmieniające charakter danej okolicy, może wkrótce stać się miernikiem „nowoczesności” danego miasta. Dobrze by było, by Warszawa w tym rankingu zajmowała jak najwyższą pozycję.

 

Źródło zdjęcia: wikipedia.org

 

ZOBACZ TAKŻE:

Chmury nad Placem Defilad? 

Wraca sezon na plenery

Pięć kawiarni na chandrę

 

 
 
Komentarze do artykułu
Najnowsze w serwisie
Ratusz
2017-08-18 18:54:47
Ponad siedem tysięcy złotych - tyle zapłacą stołeczni urzędnicy za "konsul...
Białołęka
2017-05-25 17:35:54
Już w najbliższą sobotę, z okazji Dnia Matki, odbędzie się Białołęcki B...
Ratusz
2017-05-23 06:17:21
Od 1 czerwca wejdzie w życie nowa taryfa biletowa ZTM. Spadną ceny biletów dw...
Rozmaitości
2017-05-19 06:29:31
Budynek przy plaży obok Stadionu Narodowego (Poniatówce) od czerwca znów będ...
Żoliborz
2017-05-13 17:24:10
W sobotę wreszcie odsłonięty został pomnik Rotmistrza Witolda Pileckiego. W ...
Ratusz
2017-05-12 15:32:28
Ratusz ogłosił w piątek, że od września przedszkola w Warszawie będą bezp...
Mozaika polityczna
2017-05-11 15:54:43
Czwartek przyniósł nowe fakty w sprawie reprywatyzacji. Centralne Biuro Antyko...
Ratusz
2017-05-09 19:56:17
Stowarzyszenie Republikanie opublikowało na swoich stronach Mapę Wydatków War...
Ratusz
2017-05-08 19:46:51
Władze Warszawy chcą zachęcić do udziału w tworzeniu miejskiej zieleni. Zap...
Mozaika polityczna
2017-04-10 17:54:32
Głośno dyskutowanym tematem w poniedziałkowej dyskusji o sprawach politycznyc...