Reduta Ordona zagrożona?

Jacek Baliński    2014-08-10 08:16:36

Przez dziesiątki lat jako lokalizację Reduty Ordona, będącej częścią fortyfikacji z okresu powstania listopadowego, wskazywano róg ulic Mszczonowskiej i Włochowskiej na Woli. Co najmniej od dekady wiadomo już, że historycznie ulokowana była ona w trójkącie dzisiejszych ulic: Na Bateryjce, Al. Bohaterów Września oraz Al. Jerozolimskich. Opublikowany niedawno plan zagospodarowania przestrzennego tej części Ochoty dopuszcza tutaj budowę osiedla mieszkaniowego. O ocalenie legendarnego miejsca walczy Komitet Zachowania Reduty Ordona.

Od momentu zakończenia działań wojennych w roku 1832, Reduta była wielokrotnie niszczona (niwelacja terenu, wybieranie piasku z wydmy będącej jej podłożem, dewastacje w wyniku działalności tzw. poszukiwaczy militariów, budowa Alei Jerozolimskich). W chwili obecnej, na prowizorycznie uporządkowanym siłami społeczników fragmencie Reduty znajdują się afisze informacyjne, krzyż upamiętniający obronę szańca nr 54 oraz skromny kamień, na którym wyryto datę tej obrony (6 września 1831 r.). Patryk Jaworek ze Stowarzyszenia Reduta Ordona zwraca jednak uwagę na dramatyczny stan pozostałego obszaru. – Służy on de facto jako wysypisko śmieci i koczowisko bezdomnych – zauważa. Pomimo tego, w ostatnich latach udało się zorganizować kilka uroczystości patriotycznych związanych z rocznicą wybuchu powstania listopadowego czy śmiercią Juliana Konstantego Ordona. Najważniejszą uroczystością był jednak Apel Pamięci z okazji 182 rocznicy bohaterskiej obrony Reduty Ordona, który odbył się 6 września 2013 r.

W latach 2010-2013 przeprowadzono liczne badania archeologiczne na wycinku Reduty należącym do dzielnicy Ochota oraz na części działek prywatnych. W ich efekcie, odkryto setki różnych artefaktów, m. in. kule, szrapnele, kartacze, metalowe elementy umundurowania, plomby czy monety. W terenie natomiast udało się uchwycić pozostałości kilku wałów skonstruowanych z ubitej gliny. Ponadto – jak mówi dla „Polityki Warszawskiej” kierownik badań wykopaliskowych na Reducie Ordona, archeolog Witold Migal – wydzielono m.in. fosę, podstawę wału Reduty oraz jej majdan; na przedpolu odsłonięto też kilkadziesiąt tzw. wilczych dołów. To właśnie w nich znaleziono groby żołnierskie, w których stwierdzono ok. 120 ludzkich szkieletów. Mimo to, Reduta wciąż nie jest uznana za cmentarz wojenny – nie mówiąc już o tym, że cały teren nie jest wpisany do rejestru zabytków.

Wykopaliska, Reduta Ordona. Fot.: M. Paczkowski

– Reduta Ordona może być chroniona na różne sposoby, lecz urzędy nie robią nic w tym kierunku – ubolewa Sebastian Tyszczuk, członek KZRO. W wyłożonej ostatnio do konsultacji korekcie planu zagospodarowania miejscowego Szczęśliwic Północnych zaproponowano utworzenie na terenie Reduty niedużego placu miejskiego. Przewidziano na nim budowę pomnika oraz pawilonu, pozostały obszar przeznaczając pod zabudowę mieszkaniową. – Naszym celem jest zachowanie i ocalenie Reduty, natomiast władze Warszawy realizują jedynie plan upamiętnienia – zaznacza Hanna Pilcicka-Ciura z KZRO. Architekt Tomasz Lec nadmienia, że należałoby stworzyć tu oddział np. Muzeum Historii Polski – Panoramę Powstania Listopadowego, zadaszoną konstrukcję z zespołem pomieszczeń muzealnych i dydaktycznych powiązaną z terenem zielonym, w którym pochowani zostaliby żołnierze z Reduty i umieszczono stosowny nagrobek.

Reduta Ordona, dzień otwarty, wrzesień 2013, Fot.: Archiwum SNAP

Jedynym oficjalnym upamiętnieniem Reduty jest pomnik znajdujący się w błędnej lokalizacji, czyli u zbiegu ulic Mszczonowskiej i Włochowskiej. Reduta Ordona to kolejny ważny historycznie, po Forcie Щ, obiekt na Szczęśliwicach, skrajnie zaniedbany i lekceważony przez władze miasta. Tyszczuk uważa, że – bez powszechnego buntu społecznego – szanse na wpisanie Reduty do rejestru zabytków nieruchomych oraz nadanie jej statusu cmentarza wojennego są niewielkie. Należy mieć nadzieję na skuteczność dalszych działań KZRO.

 

Źródła zdjęć 1 i 4: Jacek Baliński, PolitykaWarszawska.pl

 

ZOBACZ TAKŻE:

Zapomniana Twierdza Warszawa

Zmarnowany potencjał?

Rewitalizacja i "nowe życie" dawnych zakładów przemysłowych

 

 

 
 
Komentarze do artykułu
Najnowsze w serwisie
Ratusz
2017-08-18 18:54:47
Ponad siedem tysięcy złotych - tyle zapłacą stołeczni urzędnicy za "konsul...
Białołęka
2017-05-25 17:35:54
Już w najbliższą sobotę, z okazji Dnia Matki, odbędzie się Białołęcki B...
Ratusz
2017-05-23 06:17:21
Od 1 czerwca wejdzie w życie nowa taryfa biletowa ZTM. Spadną ceny biletów dw...
Rozmaitości
2017-05-19 06:29:31
Budynek przy plaży obok Stadionu Narodowego (Poniatówce) od czerwca znów będ...
Żoliborz
2017-05-13 17:24:10
W sobotę wreszcie odsłonięty został pomnik Rotmistrza Witolda Pileckiego. W ...
Ratusz
2017-05-12 15:32:28
Ratusz ogłosił w piątek, że od września przedszkola w Warszawie będą bezp...
Mozaika polityczna
2017-05-11 15:54:43
Czwartek przyniósł nowe fakty w sprawie reprywatyzacji. Centralne Biuro Antyko...
Ratusz
2017-05-09 19:56:17
Stowarzyszenie Republikanie opublikowało na swoich stronach Mapę Wydatków War...
Ratusz
2017-05-08 19:46:51
Władze Warszawy chcą zachęcić do udziału w tworzeniu miejskiej zieleni. Zap...
Mozaika polityczna
2017-04-10 17:54:32
Głośno dyskutowanym tematem w poniedziałkowej dyskusji o sprawach politycznyc...