Dawna katownia NKWD otwarta dla zwiedzających

Jacek Baliński    2014-10-19 08:24:46

Niewiele wiadomo o miejscach naznaczonych zbrodniczą działalnością NKWD na terenie Warszawy. Znane są m.in. areszt na ul. Cienistej 16 we Włochach oraz obóz w Rembertowie. W ubiegłym roku do rejestru zabytków wpisano katownię na ul. Strzeleckiej 8 na Pradze. Kolejna katownia, co potwierdził IPN, znajdowała się również w willi Jasny Dom na ul. Świerszcza 2 (Włochy) i niedawno została udostępniona dla zwiedzających.

Modernistyczny budynek powstał we wczesnych latach 30. XX wieku na zamówienie ówczesnego prezydenta Włochów Franciszka Kosteckiego. W roku 1936 zakupił go pabianicki notariusz Józef Kasperkiewicz, który mieszkał w nim wraz z rodziną do 29 stycznia 1945 roku. Tego dnia Wojenny Komendant Miasta Włochy zmusił Kasperkiewiczów do opuszczenia willi. – Po „wyzwoleniu” Warszawy przez Armię Czerwoną, władze zdecydowały, aby to we Włochach powstała jej siedziba. Wszyscy mieszkańcy kwadratu ulic: Świerszcza (wtedy: 11 Listopada), Globusowa, Cienista i Zdobnicza, musieli opuścić swoje posiadłości – wyjaśnia Agata Ring, przewodnik po byłej katowni. 

Już w lutym tego samego roku do willi Jasny Dom wprowadził się Główny Zarząd Informacji Naczelnego Dowództwa Ludowego Wojska Polskiego (tzw. Informacja Wojskowa). W jej piwnicach urządzono 22 cele oraz dwa karcery pod schodami, na piętrach zaś mieściły się pokoje przesłuchań oraz biura. Do października 1945 roku przez areszt przeszło ponad 1000 osób, które więziono i torturowano w nieludzkich warunkach. Odkrycia katowni dokonano już po upadku systemu komunistycznego, a dokładnie – 11 listopada 2000 roku. Do dnia dzisiejszego na ścianach w piwnicy zachowało się mnóstwo wyrytych napisów, kalendarzy i rysunków. Wśród nich, można znaleźć dramatyczne słowa „Jezu wyratuj”, wiele nazwisk więzionych czy znaki krzyża. Pierwszą odkrytą inskrypcją było jednak „Bóg, Honor, Ojczyzna”.

W marcu 2006 roku na kamienicy odsłonięto tablicę upamiętniającą tragiczne wydarzenia sprzed 69 lat. Niecałe siedem lat później, w styczniu 2013 roku, została założona Fundacja „Willa Jasny Dom”, która od tego czasu opiekuje się byłą katownią NKWD na ul. Świerszcza 2. W odróżnieniu od katowni na ul. Strzeleckiej 8, tę można zwiedzić – po uprzednim ustaleniu terminu z przedstawicielami Fundacji lub pisząc na mail semperheroica@outlook.com, jeśli chce się wybrać z przewodnikiem. Do 29 listopada można także zwiedzić wystawę „Krzyk murów”, poświęconą historii tego miejsca.

Zdjęcia: Fundacja "Willa Jasny Dom"

 

ZOBACZ TAKŻE:

Schron w podziemiach Huty Warszawa

 
 
Komentarze do artykułu
Najnowsze w serwisie
Ratusz
2017-08-18 18:54:47
Ponad siedem tysięcy złotych - tyle zapłacą stołeczni urzędnicy za "konsul...
Białołęka
2017-05-25 17:35:54
Już w najbliższą sobotę, z okazji Dnia Matki, odbędzie się Białołęcki B...
Ratusz
2017-05-23 06:17:21
Od 1 czerwca wejdzie w życie nowa taryfa biletowa ZTM. Spadną ceny biletów dw...
Rozmaitości
2017-05-19 06:29:31
Budynek przy plaży obok Stadionu Narodowego (Poniatówce) od czerwca znów będ...
Żoliborz
2017-05-13 17:24:10
W sobotę wreszcie odsłonięty został pomnik Rotmistrza Witolda Pileckiego. W ...
Ratusz
2017-05-12 15:32:28
Ratusz ogłosił w piątek, że od września przedszkola w Warszawie będą bezp...
Mozaika polityczna
2017-05-11 15:54:43
Czwartek przyniósł nowe fakty w sprawie reprywatyzacji. Centralne Biuro Antyko...
Ratusz
2017-05-09 19:56:17
Stowarzyszenie Republikanie opublikowało na swoich stronach Mapę Wydatków War...
Ratusz
2017-05-08 19:46:51
Władze Warszawy chcą zachęcić do udziału w tworzeniu miejskiej zieleni. Zap...
Mozaika polityczna
2017-04-10 17:54:32
Głośno dyskutowanym tematem w poniedziałkowej dyskusji o sprawach politycznyc...