Nieznane stołeczne cmentarze

Jacek Baliński    2014-11-01 08:33:58

Dziś obchodzimy Dzień Wszystkich Świętych. Choć jest to uroczystość związana z Kościołem rzymskokatolickim, postanowiliśmy z tej okazji przybliżyć kilka zapomnianych, znajdujących się w granicach Warszawy cmentarzy dla wiernych innych obrządków. Warto je odwiedzić w tym szczególnym dniu.

Cmentarz Karaimski (ul. Redutowa 34)

Jest to jedyny – nie tylko w Warszawie, ale i w Polsce – cmentarz karaimski. Karaimi to narodowo-religijna grupa pochodzenia tureckiego; wg Spisu Powszechnego z 2011 roku, w Polsce mieszka 346 osób identyfikujących się z tą mniejszością. Niewielka nekropolia (ok. 0,1ha) na Woli istnieje od 1890 roku i wciąż przyjmuje nowe pochówki. Obecnie znajduje się tu około 60 mogił – najstarsze, odrestaurowane przed ośmiu laty, pochodzą z 1895 roku. Ogrodzony od lat 50. XX wieku, cmentarz na co dzień jest zamknięty.

Cmentarz Ewangelicko-Augsburski na Kępie Zawadowskiej (ul. Syta)

Jeden z kilku cmentarzy luterańskich w Warszawie. Znajduje się w południowo-wschodniej części Wilanowa i zajmuje obszar zaledwie 0,8ha. Nekropolia została założona w 1832 roku przez holenderskich osadników, tzw. Olendrów. Była użytkowana do 1944 roku – od tego czasu z wolna popadała w ruinę. W 2002 roku cmentarz, na którym do dzisiaj zachowało się kilkanaście nagrobków, został uporządkowany.

Muzułmański Cmentarz Kaukaski (ul. Młynarska 60)

Jedna z dwóch muzułmańskich nekropolii w stolicy. Została założona w 1830 roku – do tego czasu wyznawców islamu grzebano na polach między Czerniakowem a Siekierkami. Cmentarz był czynny do 1867 roku – później zaprzestano kolejnych pochówków z powodu wyczerpania miejsc grzebalnych. W sierpniu 1944 roku, podczas Powstania Warszawskiego, został doszczętnie zniszczony. Dziś jest otoczony ceglanym murem ze stalową bramą, przez którą widać jedyny ocalały nagrobek – gen. Zachariasza Kieńskiego z 1857 roku.

Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Brzezinach (ul. Kamykowa).

Historyczna pozostałość po osadnikach niemieckich, zamieszkujących niegdyś tę część Białołęki. Jest to jeden z trzech cmentarzy w tej dzielnicy nie figurujący w żadnych planach miasta ani rejestrach zabytków. Dziś teren byłej nekropolii (o powierzchni ok. 1,5ha) jest skrajnie zaniedbany, a kilkanaście ocalałych nagrobków – zniszczone. Najstarsza mogiła pochodzi z 1872 roku. Przed wojną cmentarz należał do ewangelickiej parafii w Nowym Dworze Mazowieckim. Obecnie nie ma żadnych dokumentów potwierdzających własność.

Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Aleksandrowie (ul. ks. Szulczyka).

Kolejny ewangelicko-augsburski cmentarz w naszym zestawieniu. Trudno jest znaleźć jakiekolwiek wiarygodne informacje na jego temat. Nieznana jest dokładna data jego powstania –zamknięty został natomiast w latach 30. XX wieku. Znajduje się w Mazowieckim Parku Krajobrazowym, przy ul. ks. Szulczyka. Zachowało się do dziś kilka nagrobków – najstarsze, z napisami w języku niemieckim, pochodzą nawet sprzed ponad 130 lat.

Powyższa lista zawiera jedynie kilka warszawskich cmentarzy, o których mało kto już pamięta, a które na pamięć zasługują. Warto jednak wiedzieć, że takich miejsc jest jeszcze więcej – choćby żydowskie nekropolie w Radości oraz Aleksandrowie. Przykro patrzeć, jak z każdym kolejnym rokiem coraz bardziej odchodzą w zapomnienie.

Zdjęcia: Jacek Baliński, Polityka Warszawska.

Przy pisaniu, korzystałem z następujących źródeł: Karol Mórawski, Cmentarze Warszawskie (Wydawnictwo Nowy Świat, Warszawa, 2012); www.mojabialoleka.pl; http://www.nekropolie-wawy.ovh.org/.

 

ZOBACZ TAKŻE:

Zapomniana Twierdza Warszawa

Śladami powstańczej Warszawy

Zaginione miasto Warsze

 
 
Komentarze do artykułu
Najnowsze w serwisie
Ratusz
2017-08-18 18:54:47
Ponad siedem tysięcy złotych - tyle zapłacą stołeczni urzędnicy za "konsul...
Białołęka
2017-05-25 17:35:54
Już w najbliższą sobotę, z okazji Dnia Matki, odbędzie się Białołęcki B...
Ratusz
2017-05-23 06:17:21
Od 1 czerwca wejdzie w życie nowa taryfa biletowa ZTM. Spadną ceny biletów dw...
Rozmaitości
2017-05-19 06:29:31
Budynek przy plaży obok Stadionu Narodowego (Poniatówce) od czerwca znów będ...
Żoliborz
2017-05-13 17:24:10
W sobotę wreszcie odsłonięty został pomnik Rotmistrza Witolda Pileckiego. W ...
Ratusz
2017-05-12 15:32:28
Ratusz ogłosił w piątek, że od września przedszkola w Warszawie będą bezp...
Mozaika polityczna
2017-05-11 15:54:43
Czwartek przyniósł nowe fakty w sprawie reprywatyzacji. Centralne Biuro Antyko...
Ratusz
2017-05-09 19:56:17
Stowarzyszenie Republikanie opublikowało na swoich stronach Mapę Wydatków War...
Ratusz
2017-05-08 19:46:51
Władze Warszawy chcą zachęcić do udziału w tworzeniu miejskiej zieleni. Zap...
Mozaika polityczna
2017-04-10 17:54:32
Głośno dyskutowanym tematem w poniedziałkowej dyskusji o sprawach politycznyc...